Баннер в шапке
МЕНЮ
РАДИО ЕШЛЫКЛАРЫ
Азнакай
107,1 FM
Аксубай
104,3 FM
Актаныш
103,1 FM
Апас
104,4 FM
Әбсәләм
105,3 FM
Әлмәт
92,9 FM
Базарлы матак
107,1 FM
Балык бистәсе
104,9 FM
Баулы
107,5 FM
Биләр
101,7 FM
Болгар
106,0 FM
Бөгелмә
101,7 FM
Буа
100,3 FM
Зәй
106,6 FM
Кадыбаш
105,2 FM
Казан
91,5 FM
Кайбыч
106,1 FM
Кама тамагы
71,51 FM
Кукмара
107,9 FM
Лениногорский
102,1 FM
Мамадыш
106,2 FM
Минзәлә
107,3 FM
Мөслим
100,0 FM
Нурлат
104,7 FM
Олы Әтнә
71,42 FM
Сарман
107,8 FM
Теләче
106,1 FM
Түбән Кама
102,6 FM
Чирмешән
107,7 FM
Чистай
103,0 FM
Чүпрәле
91,0 FM
Шәмәрдән
102,3 FM
Яңа чишмә
107,0 FM
Яр Чаллы
105,5 FM
ЭФИРДА
Эфирны тыңлау
Эфирны карау

«Урамга башыңны капламыйча чыксаң, әхлак полициясе алып китә»

16 Октября 2020 ТАТАРСТАН ЯҢАЛЫКЛАР
Башмакны аякка кияргәме, чәй белән эчәргәме? Ничә тапкыр чакырганнан соң гына кунакка барырга ярый? Иранда яшәүче Севиль Абилева-Шакери безгә яңа илне ачты...

Севиль кечкенәдән бөтен вакытын фортепьяно артында уздырган дисәң дә була. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, Ташкент консерваториясенә укырга керә. Диплом алгач, паркта очраклы рәвештә үзенең язмышын очрата. Аның ире Нассер – очучы.
– Миңа катлаулы карар кабул итәргә – чит илгә яшәргә китәргә туры килде. Телне белмим, башка ризык, гореф-гадәтләр дигәндәй. Шуларга сагыну да өстәлде. Шуңа да баштагы мәлдә ияләшү авыр булды, бигрәк тә яулык ябу мәсьәләсендә. Ул гел баштан шуып төшә иде, – ди ул.
Иранда яулык ябу теләгең буенча түгел, канун нигезендә. Хатын-кыз урамга башын капламыйча чыкса, әхлак полициясе алып китә икән. Күп кенә хатын-кызлар күлмәк һәм яулыктан, аеруча диниләре кара бөркәнчектән йөри.

Мәһәр бәһасе
Туйга кияү кеше мәһәргә алтын тәңкәләр, Коръән һәм шәм савытлары бирә. Аларны никах килешүенә язып куялар. Әгәр дә никахта бирмәгән булса, хатынының беренче соравында ук ул аларны бирергә тиеш. Бирмәсә – төрмәгә ябып куюлары да бар. Бик күп егетләр төрмәдә утыргач, алтын тәңкәләрне биш йөзгә кадәр калдырганнар. Әмма заман үз төзәтмәләрен дә кертә. Хәзер кызлар мәһәргә хаҗга яки берәр чит илгә сәяхәткә баруны сорый икән.
– Иран халкы бик ягымлы, һәрвакыт ярдәм тәкъдим итәләр. Әмма ярдәмнең чын күңелдәнме, әллә әдәплелек йөзеннән генәме икәнен аера белергә кирәк. Ул Иранда таароф дип атала. Әйтик, сезне ялына-ялына кунакка чакырдылар ди. Әмма тиз генә ризалашырга ашыкмагыз. Ихластан чакырылдыңмы-юкмы икәнне белер өчен җиде тапкыр юк дияргә кирәк. Сигезенче тапкыр чакыргач, шикләнмичә барырга була, – дип сөйли Севиль.
Иранда коры закон. Исерткеч эчемлекләрне көндез чыра яндырып эзләсәң дә таба алмыйсың. Рәсми клублар һәм дискотекалар да юк, ди. Өйдә генә күңел ачарга һәм биергә ярый икән.

Иң тәмле башмак
Севиль иранлыларның милли ризыкларын да пешерергә өйрәнгән. Фарсы кухнясы тәмләткечләргә бай. Иран Ефәк юлының йөрәге булып тора һәм аннан бөтен дөньяга атаклы Иран тәмләткечләрен озатканнар. Дөньяда иң кыйммәт саналган шафранның килограммы берничә мең долларга җитәргә мөмкин, ул кипкән укропка охшаган, әмма төсе генә кызыл. Аны кайнар ризыкларга да, баллы тәм-томнарга да кушалар ди.

Милли ризыклар белән танышырга өлгергәнче, Севиль белән кызыклы хәл дә булган.
– Китәргә генә җыенганда, машинабызны йөртүче Хәлилгә хатыны Мәрьям, кадерлем, башмак турында онытма, дип озатып калды. Ире, әлбәттә, алам инде, диде. Боларның сөйләшүләрен ишеткәннән соң, уйга калдым. Хәлил Мәрьямгә башмакны ничек итеп ала икән соң? Мин бу эшне Нассерга ышанып тапшырмас идем, мин әйтәм. Көнебез ыгы-зыгы белән үтте. Кич белән кайтканда, Хәлилдән, башмак сайлый алдыгызмы, дип кызыксындым. Әйе, иң яхшысын алдым, Мәрьямемне шулай иркәлим инде мин, ди бу. Иремә шунда ук, менә, Нассер, Хәлил хатынын ничек ярата, ә син миңа бер тапкыр да башмак алырга тәкъдим иткәнең юк, дим. Ул, ничектер киеренке халәттә, Севиль, башмак кирәк идемени, ди. Эш туфлидә түгел, ә игътибарда, дип үпкәләдем мин. Нассерның да кәефе китте. Шуннан Хәлилгә, минем хатынымны да башмак белән сыйла әле, димәсенме? Хәлил тартма чыгарып куйды, ә анда хәлвә ята иде: “Авыз итегез, ханым, Иранның иң яхшы башмагы! Йезд шәһәрендә генә сатыла ул!” Бу хәлдән соң ике көн көлеп йөрдек. Иран хәлвәсе бик йомшак, нәзек, баллы һәм тәмле. Аны әзерләү дә ансат түгел, өйдә генә эшләп булмый, – ди әңгәмәдәшем.

Сабырлык һәм чәй
Иран халкының холкына килгәндә, алар бик сабыр. Теләсә нинди аңлашылмаган мизгелдә дә кайнар чәй эчеп, “иншаллаһ” дип куялар. Бөкеләрдә утырганда да беркем сигнал бирми, каударланмый, борчылмый. Озакка китсә, термостагы кайнар чәйләрен тотып машиналарыннан чыгалар да бер-берләрен сыйлыйлар икән.

– Чәйне алар бик ярата. Килешү төзесәләр дә, киресенчә килешү өзелсә дә, кайнар каты чәй эчәләр. Иран хатын-кызының кулында чәй салынган чынаяк мәҗбүри аксессуар ул. Өйдән кая да булса чыкканда, һичшиксез термос белән чәй алырга кирәк. Гореф-гадәтләр, традицияләр төрле булу чәйдә дә сизелә. Үзбәкстанда чәйне кунакка касә төбендә генә бирәләр. Бу аңа чәйне гел өстәп тору өчен, хөрмәт йөзеннән шулай. Бервакыт безгә иремнең туганнары килде һәм мин аларга чәйне чынаяк төбендә китердем. Аларның күзләрендә “вәт саран хатын” дигән карашны сизми калмый булмый иде, – дип сөйли Севиль.
Ризык көеп китсә дә аны кунакка бирү зур хөрмәт санала. Белеп торыгыз – дөгегез янмаса, сез уңган хуҗабикә түгел.

Токмачлы туңдырма
Ә менә үзбәкләрдәге Нәүрүз бәйрәмен Иранда да зурлап билгеләп үтәләр. Бу көнне үзбәкләрдә сумаляк пешерәләр, ә Иранда бу бәйрәмдә төп атрибут – “хафт син”. Ул эскәтер һәм анда “с” хәрефенә башланган җиде төрле ризык торырга тиеш. Алар: уңыш һәм зирәк символы булган сырганак (сенджет), сәламәтлек символы алма (сиб), табигать уяну символы бодай (сабзи) үрентесе, көч һәм хакимият символы сумаляк (саману), чистарыну символы сарымсак (сир), канәгатьлек билгесе аш серкәсе (серкә), сабырлыкны күрсәткән сумах дигән тәмләткеч. Әлеге җиде атрибут мәҗбүри булырга тиеш.
Иранга бара калсагыз, фунчоза токмачыннан ясалган туңдырма ашамый кайтмагыз. Фалудэ дип атала ул. Беренче тапкыр күргәндә, Севиль туңдырма сораганын аңламыйча, аңа вермишель бирәләр дип уйлый. Әмма чынлыкта ул шундый десерт икән. Аны фунчоза, шикәр, роза чәчге төнәтмәсе, су, лайм согы, сироп яки кайнатмадан ясыйлар.

Җомга көнне Иранда ирләр генә түгел, хатын-кызлар да мәчеткә йөри.
– Алар өчен ул безнең гаилә белән җыелышып театрга барган кебек. Намазга кадәр, аннан соң да келәм өстенә утырып рәхәтләнеп сөйләшәләр, – ди Севиль.
Бала тәрбиясе үзенчәлегенә дә игътибар итми булмый. Анда балага сугу түгел, ачуланмыйлар да. Аларга хәтта ки сез дип эндәшәләр икән. Монда да иранлыларның сабырлыгына көнләшерлек.

Иран үзенең келәмнәре белән дә данлыклы.
– Бездә келәм тулы бер сәнгать дияргә була. Ефәк җепләр белән кулдан эшләнгән кыйммәтле келәмнәр гадәттә бай кешеләрнең идәннәрен бизи. Уртача керемлеләр машина белән тукылган келәмнәр ала, – ди Севиль
Аның әйтүенчә, Иранда яшәү кыйммәт түгел. Продуктлар барысы да үзләренеке. Бу – санкцияләр нәтиҗәсе, Иран үзенә генә таянырга, башкаларга бәйле булмаска гадәтләнгән.
Иранда уртача хезмәт хакы 250-300 доллар. Һәр кеше җирле маркадагы машинаны алырлык хәлдә. Машиналарның сыйфаты начар түгел, ди Севиль.⠀

Иран ризыгы “Хәлим”
2 стакан бодай
500 грамм тавык яки күркә
1 суган
1 чәй кашыгы куркума
1 чәй кашыгы корица
2 чәй кашыгы кунжут
ярты стакан үсемлек мае
тәменчә шикәр комы, тоз
Вакланмаган бодайны ике сәгать суда тотабыз. Ул арада суган салып, тавык шулпасы пешерәбез. Бодайга су кушып, газга куябыз да ботка хәленә килгәнче утта тотабыз. Тавык итен җепселләргә аерып. Боткага кушабыз. Миксер белән болгатсак та була. Соңыннан тоз кушабыз. Тәлинкәгә салгач, өстенә җылытылган май, кунңут, корица һәм шикәр комы сибәбез.

АВТОР: Дилбәр Гарифуллина,
ШӘҺРИ КАЗАН
Башка яңалыклар
Шәрехләмә 0
Шәрехләмә калдыру
Авторизуйтесь, чтобы оставить комментарий:
Хит-парад
Тавыш бирү өчен 5577 номерына ТНВ сүзе белән сезгә ошаган җырның кодын язып SMS юллагыз
1
Ильмира  Нәгыймова
Яндырма йөрәгемне
0
Ильмира Нәгыймова
№ 505 26 тавыш
2
Лилия  Гиматдинова
Төнге утлар
0
Лилия Гиматдинова
№ 501 8 тавыш
3
Раян  Садриев
Тукта, вакыт
0
Раян Садриев
№ 504 0 тавыш
4
Анастасия  Макарова
Туган көн.
0
Анастасия Макарова
№ 506 0 тавыш
5
Зинира һәм Ризат  Рамазановлар
Серләремне сөйләр идем.
0
Зинира һәм Ризат Рамазановлар
№ 509 0 тавыш
6
Мурат  Гайсин
Сайра, тургай
0
Мурат Гайсин
№ 502 0 тавыш
7
Илсөя  Бәдретдинова
Нәрсә җитми сиңа,күңел?"
0
Илсөя Бәдретдинова
№ 500 0 тавыш
8
Лилия  Муллагалиева
Гөрләвекле балачак
0
Лилия Муллагалиева
№ 507 0 тавыш
9
Гүзәлем
Бас әле.
0
Гүзәлем
№ 508 0 тавыш
10
Зөлфирә һәм Алмаз  Мирзаяновлар
Әйләнәбез гомер бакчасында
0
Зөлфирә һәм Алмаз Мирзаяновлар
№ 503 0 тавыш

Тавыш бирү өчен 5577 номерына ТНВ сүзе белән сезгә ошаган җырның кодын язып SMS юллагыз

Шулай ук "Кайнар хит" тапшыруын шимбә иртәнге 10.00-11.00 "Татарстан-Яңа Гасыр" каналында карагыз

Баннер в футере
ООО "Сельхозснаб"
ООО "Сельхозснаб"
Федеральное государственное бюджетное учреждение «Российский сельскохозяйственный центр»
Федеральное государственное бюджетное учреждение «Российский сельскохозяйственный центр»
Ассоциация "Семена Татарстана"
Ассоциация "Семена Татарстана"
Мебельная территория
Мебельная территория
Общественный Фонд татарской культуры Республики Татарстан имени Рашита Вагапова
Общественный Фонд татарской культуры Республики Татарстан имени Рашита Вагапова
ООО «Пестречинка»
ООО «Пестречинка»
Официальный дилер ряда марок легковых автомобилей. ТрансТехСервис
Официальный дилер ряда марок легковых автомобилей. ТрансТехСервис
Профсоюз ОАО "Татнефть"
Профсоюз ОАО "Татнефть"
Финпром
Финпром
ООО «ДаМилк-Агро»
ООО «ДаМилк-Агро»
Компания "Вот такие окна"
Компания "Вот такие окна"
Компания "Сабинские окна"
Компания "Сабинские окна"